Wraz z wiekiem mogą pojawiać się niewielkie trudności z przypominaniem sobie nazwisk, dat czy miejsca odłożenia przedmiotów. Nie oznacza to jednak, że pogorszenie pamięci jest nieuniknione. Regularna aktywność umysłowa, ruch, kontakty z innymi ludźmi oraz zdrowy tryb życia pomagają utrzymać sprawność poznawczą i samodzielność seniora.
Najlepsze rezultaty przynoszą działania dopasowane do zainteresowań, możliwości i stanu zdrowia osoby starszej. Ćwiczenie pamięci nie powinno przypominać egzaminu ani powodować stresu. Ważniejsze od poziomu trudności są regularność, przyjemność i poczucie satysfakcji.
Mózg, podobnie jak ciało, potrzebuje systematycznej aktywności. Seniora warto zachęcać do wykonywania zadań, które wymagają skupienia, przypominania sobie informacji, planowania lub uczenia się czegoś nowego.
Dobrymi sposobami na ćwiczenie umysłu mogą być:
Warto zmieniać rodzaj wykonywanych ćwiczeń. Powtarzanie wyłącznie jednego zadania może z czasem stać się automatyczne i przestać być wystarczającym wyzwaniem. Aktywność powinna być dostosowana do możliwości seniora, aby nie wywoływała zniechęcenia. Serwis Pacjent.gov.pl zaleca między innymi uczenie się krótkich tekstów, liczenie w pamięci i regularne podejmowanie aktywności intelektualnej.
Ruch poprawia nie tylko kondycję mięśni i stawów, ale także samopoczucie, sen oraz funkcjonowanie poznawcze. Regularna aktywność fizyczna może wspierać pamięć, koncentrację i zdolność przetwarzania informacji.
Rodzaj ćwiczeń należy dobrać do stanu zdrowia seniora. Mogą to być spokojne spacery, gimnastyka, ćwiczenia wykonywane na siedząco, nordic walking, praca w ogrodzie albo taniec. Szczególnie wartościowe są zajęcia łączące ruch z koniecznością zapamiętywania kolejności wykonywanych czynności. Przykładem może być nauka nowych kroków tanecznych.
Aktywność powinna być bezpieczna i regularna. Jeżeli senior cierpi na choroby przewlekłe, ma problemy z równowagą lub przez dłuższy czas pozostawał nieaktywny, odpowiednią formę ruchu warto ustalić z lekarzem albo fizjoterapeutą.
Rozmowy, wspólne zajęcia i utrzymywanie relacji rodzinnych wymagają od seniora słuchania, odpowiadania, przypominania sobie wydarzeń oraz rozpoznawania emocji. Dzięki temu kontakty społeczne stanowią naturalny trening dla mózgu.
Warto zachęcać seniora do uczestniczenia w spotkaniach rodzinnych, zajęciach grupowych, spacerach, wspólnym gotowaniu czy grach planszowych. Nawet krótka, codzienna rozmowa może być ważna dla jego samopoczucia i aktywności umysłowej. Izolacja społeczna i samotność mogą natomiast negatywnie wpływać na zdrowie psychiczne oraz ogólny dobrostan osób starszych.
Pamięć i koncentracja są związane również z ogólnym stanem organizmu. Senior powinien mieć możliwość regularnego odpoczynku oraz zachowania stałego rytmu dnia. Warto kłaść się spać i wstawać o zbliżonych porach, ograniczać długie drzemki w ciągu dnia oraz zadbać o spokojne warunki do snu.
Znaczenie ma także odpowiednio zbilansowana dieta. Codzienne posiłki powinny dostarczać warzyw, owoców, pełnoziarnistych produktów zbożowych, ryb, zdrowych tłuszczów i odpowiedniej ilości białka. Należy również pamiętać o regularnym podawaniu płynów. Odwodnienie może powodować zmęczenie, bóle głowy oraz problemy z koncentracją, a osoby starsze nie zawsze odczuwają pragnienie odpowiednio wcześnie.
Nie należy traktować suplementów reklamowanych jako preparaty „na pamięć” jako zamiennika zdrowego stylu życia. Ich stosowanie warto wcześniej skonsultować z lekarzem, ponieważ mogą wchodzić w interakcje z przyjmowanymi lekami. Podstawą wspierania sprawności umysłowej pozostają ruch, prawidłowe żywienie, sen, aktywność intelektualna i kontakty społeczne.
Stały plan dnia może ułatwiać seniorowi orientację i wykonywanie codziennych czynności. Pomocne mogą być kalendarze, zegary z dużymi cyframi, podpisane szafki, listy zadań oraz przypomnienia o lekach i ważnych wydarzeniach.
Nie należy jednak wyręczać osoby starszej we wszystkim. Jeżeli jest to bezpieczne, warto pozwalać seniorowi samodzielnie wybierać ubranie, przygotowywać proste posiłki, podlewać rośliny, porządkować rzeczy czy planować zakupy. Takie czynności ćwiczą pamięć, podejmowanie decyzji i organizację, a jednocześnie wzmacniają poczucie sprawczości.
Sporadyczne zapominanie może być związane z wiekiem, zmęczeniem lub stresem. Konsultacji lekarskiej wymagają jednak sytuacje, w których trudności zaczynają utrudniać codzienne funkcjonowanie. Niepokojące mogą być między innymi:
Nagłego splątania nie należy uznawać za zwykły objaw starzenia. Może być ono związane między innymi z infekcją, odwodnieniem, działaniem leków lub innym problemem zdrowotnym i wymaga szybkiej oceny medycznej.
Regularne ćwiczenie umysłu, ruch, kontakty społeczne oraz troska o zdrowie całego organizmu mogą pomagać seniorowi dłużej zachować aktywność i samodzielność. Najważniejsze jest jednak, aby proponowane zajęcia sprawiały przyjemność, były dostosowane do możliwości i nie wywoływały poczucia presji.
602 472 850
bursztyn@mierzeja.pl